Digitale Soevereiniteit

Tot voor kort was ik volledig toegewijd aan het Apple ecosysteem. Als betalend abonnee vertrouwde ik volledig op de clouddiensten van iCloud. Ik heb sindsdien een drastische ommezwaai gemaakt. Ik ben nu de trotse system administrator van mijn eigen server. Op deze gehuurde computer in een Duits serverpark draait nu mijn hele digitale leven: wachtwoorden, bestanden, foto’s, contacten, agenda’s, herinneringen, notities, en zo verder. Dat gebeurt allemaal zonder een enkel niet-Europees technologiebedrijf. Alle software is gratis en open-source. Daardoor ben ik niet meer overgeleverd aan de grillen van aandeelhouders. Het geheel wordt natuurlijk uitgebreid afgeschermd en beveiligd. Applicaties zijn überhaupt alleen vindbaar via een privé-VPN waartoe alleen mijn telefoon en laptop toegang hebben. De tweede verdedigingslinie bestaat uit wachtwoordbeveiliging met tweefactorauthenticatie. En ten slotte wordt al het verkeer automatisch gemonitord op verdachte activiteit. Afzenders worden onmiddellijk geblokkeerd. In dit essay schets ik welke maatschappelijke ontwikkelingen me tot deze drastische stap hebben doen bewegen, en beschrijf ik in detail de weg ernaartoe en de gemaakte overwegingen. Niet omdat ik vind dat iedereen hetzelfde proces moet doorlopen, maar zodat je als lezer voelt dat er voor iedereen ruimte is om stappen te zetten naar meer digitale soevereiniteit. Het enige dat je nodig hebt is wat tijd!

I. Waarom is digitale soevereiniteit zo belangrijk?

Digitale soevereiniteit gaat over het terugnemen van de teugels van grote techbedrijven. Het gaat over stoppen met lijdzaam toekijken terwijl grof geld wordt verdiend aan onze aandacht over de rug van onze tijd en onze relaties. Want technologie is niet alleen gereedschap om te gebruiken. De smartphone is een extern implantaat, een brain-computer interface, dat wordt bediend met onze handen en ogen. In tegenstelling tot ons brein kent het geen evolutionaire, maar economische selectiedruk. Onderlinge competitie tussen beursgenoteerde bedrijven zonder serieuze externe regulering betekent een race to the bottom^W, waarin uiteindelijk vooral het belang van de aandeelhouder wordt gerespecteerd. Dat leidt tot designkeuzes die niet goed voor ons zijn. Je voorpagina is volledig op je afgestemd om een zo groot mogelijke emotionele reactie bij je uit te lokken. En het achterliggende algoritme houdt geen rekening met de kleur van die emotie, die vaak negatief blijkt te zijn ⁸.8Humprecht, E., Amsler, M., Esser, F., & Van Aelst, P. (2024). Emotionalized Social Media Environments: How Alternative News Media and Populist Actors Drive Angry Reactions. Political Communication, 41(4), 559–587. https://doi.org/10.1080/10584609.2024.2350416^PDF↖ Als je je pagina ververst, verschijnt telkens een verrassingsassortiment van materiaal, telkens opnieuw. Net als een gokmachine werkt een variabele beloning het meest verslavend. Ik las laatst dat nog maar zo’n 10% van het materiaal dat mensen op de grote platforms bekijken nog van bekenden komt ¹.1Seetharaman, D. (2025, April 16). Zuckerberg says Meta’s share of time people spend on social media declined. The Information. https://www.theinformation.com/articles/zuckerberg-says-metas-share-time-people-spend-social-media-declined^↗↖ De overige 90% is dus van mensen wiens baan het is om kijkers te werven, of mensen wiens taak het is je hun product te verkopen. Het stompt af en maakt passief, het voedt ons zonder voedzaam te zijn.

Tegelijkertijd doet het, helaas deels in potentie, ook onvoorstelbaar veel goeds. Technologie stelt ons in staat om relaties te onderhouden met anderen ongeacht de fysieke afstand, het emancipeert op vlak van kennisoverdracht en kansengelijkheid, en het stelt ons in staat om herinneringen stante pede vast te leggen, om maar een aantal zaken te noemen.

Goed, het bespreken van de voor- en nadelen van social media is niets nieuws. Mijn punt is dat deze technologie toegang verschaft tot ons brein aan techbedrijven met vulgaire motieven. Dat verandert het culturele weefsel dat ons verbindt. Er zijn legio voorbeelden van politieke inmenging via social media: tijdens de coupe in Myanmar, Cambridge Analytica tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016, de aanval op het capitool in 2021, of de radicalisering van moslims en andere religieuze fanatici via online echokamers. Er zijn ook legio voorbeelden van de effecten ervan op onze kinderen; zie de boeken van Jonathan Haidt (hoewel empirisch niet altijd even valide), de ambities om telefoongebruik op Nederlandse scholen in te perken, de vereenzaming van jongeren, toename van eenpersoonshuishoudens. Hoewel niet alles strikt toe te schrijven is aan technologie of smart phones, lijkt schermtijd in bredere zin een drijvende kracht achter veel van deze ontwikkelingen.

Sommige van de voorbeelden vallen meer in de categorie politiek bijeffect van een economisch gemotiveerde keuze, bijvoorbeeld door de nadruk van sociale media op negatief emotioneel geladen materiaal. Anderen vallen meer in de categorie bewuste politieke beïnvloeding, wanneer regeringen of politieke belangenorganisaties botlegers en spamaccounts inzetten die propaganda verspreiden.

Een andere belangrijke categorie risico’s die nog niet aan bod is gekomen gaat over de gevaren van het gratis weggeven van je data. Elke keer als je klakkeloos cookies accepteert, en zelfs als je dat niet doet (via fingerprinting^↗), verzamelen websites gegevens. Als je Gmail gebruikt, leest Google alles mee en gebruikt het in hun advertenties. Je zoekgedrag in zoekmachines, je gedrag op sociale media. En alles wordt met elkaar verbonden met een paar centrale gegevens, vaak emailadressen die je telkens hergebruikt. Dergelijks contactgegevens zijn in legio datalekken openbaar geworden. Zo komt mijn oude gmail volgens HavIBeenPwned^↗ in 14 datalekken voorbij. Pogingen om je data af te schermen door bijvoorbeeld je cookieinstellingen te wijzigen helpen, maar zijn niet afdoende. Bedrijven blijven vatbaar voor datalekken, en cookieinstellingen zijn gebaseerd op vertrouwen in het betreffende bedrijf. En vertrouwen maakt kwetsbaar (in deze context).

Want met je data wordt je op verschillende manieren gemanipuleerd om geld uit te geven, meer te betalen dan nodig was, je te verleiden om ergens tijd aan te spenderen, of om je mening te veranderen. Tenzij je zelf actie onderneemt om dat te veranderen!

II. Maar ik heb toch niets te verbergen?

Het is vermoedelijk de meest gestelde retorische vraag in privacydiscussies, en toch heb ik er nog geen goed antwoord op gevonden. Veel lezers zullen het al met me eens zijn, anders zullen ze zich immers niet verdiept hebben in digitale soevereiniteit, maar toch wil ik er graag een antwoord op formuleren. Om twijfelaars te overtuigen, en om anderen de munitie aan te bieden om weerstand te bieden aan dit fenomeen.

Het geniepige van de vraag is dat ze het debat vernauwt en reduceert tot een enkele kwestie: het belang van privacy om criminele activiteiten te verbergen. Belang hechten aan privacy wordt daarmee gelijkgesteld aan ‘voornemens zijn om iets crimineels te doen’. Terwijl privacy veel breder is dan dat, maar daardoor ook moeilijk definieerbaar wordt. Privacy kan bijvoorbeeld gaan over een situatie waarin iemand een geheim van je deelt zonder je toestemming, maar ook over situaties waarin iemand niets nieuws over je leert, maar je bijvoorbeeld bespiedt of volgt zonder je medeweten.

Daniel Solove vergelijkt het ontbreken van privacy met Franz Kafka’s boek ‘Het proces’, waarin de hoofdpersoon gearresteerd wordt zonder te weten waarom, en waarbij een mysterieus ambtenarenbestel een dossier over hem heeft aangelegd op basis waarvan hem iets ten laste wordt gelegd, zonder dat de hoofdpersoon er ooit achterkomt wát precies ².2Solove, D. J. (2011, May 15). Why privacy matters even if you have “nothing to hide.” The Chronicle of Higher Education. https://www.chronicle.com/article/why-privacy-matters-even-if-you-have-nothing-to-hide/^PDF↖ Ik moest meteen aan de toeslagenaffaire denken toen ik dit las. Er blijkt zelfs een boek geschreven te zijn dat ‘Kafka in de rechtsstaat’ heet over precies dit onderwerp. Solove geeft de voorkeur aan Kafka boven Orwell’s 1984, omdat de discussie volgens hem te veel over surveillance gaat, en te weinig over informatieverwerking. Als je je data weggeeft dan geef je controle uit handen, aan het overheidsapparaat of aan commerciële algoritmes die ondoorzichtig en ondoorgrondelijk opereren.

Onbegrensde informatieverwerking heeft verschillende nadelen. Aggregatie bijvoorbeeld, waarin stukjes schijnbaar onschuldige informatie samengevoegd worden zodat ze informatie onthullen die je liever privé had gehouden. Of exclusie, bijvoorbeeld doordat staten in het kader van de nationale veiligheid geen inzage geven in de databases met persoonsgegevens die ze onderhouden. Wil je dat de staat een dergelijk alleenrecht over je heeft? Daarnaast is data inherent reductionistisch, het reduceert een individu tot een verzameling gegevens, en schetst daarmee vaak een beperkt of vervormd beeld van de werkelijkheid.

Protest aantekenen stuit vaak op bureaucratische onverschilligheid en een gebrek aan verantwoordingsplicht. En privacy erodeert doorgaans langzaam, stapje voor stapje lever je steeds meer in. Terugkrijgen is vaak lastig. Privacy gaat dus over regie houden, en over machtsverhoudingen tussen het individu en het systeem. Daarbij is de ‘maar ik heb toch niets te verbergen’-houding koren op de molen van datzelfde systeem. Het veronderstelt een soort misplaatst en naïef vertrouwen in een goede uitkomst, mits we braaf ons lot in de handen van Vadertje Staat blijven leggen.

Ik stel daarom voor dat iedereen die door de staat of door een bedrijf wordt gevraagd informatie te verschaffen een uitgangspositie van argwaan betracht, en zichzelf dit afvraagt: waarom hebben ze dit nodig, wat doen ze ermee, en wie heeft er nog meer toegang toe?

III. Een Europees perspectief op privacy en technologie

In maart 2025 betaalde ik nog nietsvermoedend een godsvermogen voor een iPhone 16. Niet lang daarna zette Trump de relatie met Europa op scherp met zijn handelsoorlog en voortdurende dreigementen om uit de NAVO te stappen. Ineens werd ik onzeker over de vanzelfsprekendheid waarmee ik al die tijd Amerikaanse techproducten afnam. Wat als er ineens importtarieven op iPhones komen? Hoe veel meer geld ben ik bereid om voor een iPhone te betalen? Wat als Apple van zijn privacyvriendelijke koers afstapt? Is Apple nu eigenlijk wel te vertrouwen? Al mijn backups, clouddiensten, allemaal afhankelijk van Apple. Mijn onbehagen bij mijn afhankelijkheid groeide. Buy European klonk ineens zo gek nog niet.

Toen besloot de Europese Unie (EU) in de zomer van 2025 ineens om toch het beruchte Chat Control te agenderen. Ik schrok me rot: alle privécommunicatie in de EU zou door AI verplicht gescand worden op kindermisbruikmateriaal. Omdat AI dat niet foutloos kan, moeten alle fout-positieven – pikante kiekjes met je partner, je kinderen in een pierebadje – door EU-ambtenaren gecontroleerd worden. Hoe kon de EU, die met de AVG (GDPR in het Engels) juist bescherming van digitale rechten zo hoog in het vaandel had, nu deze wet voorstellen? Ik was vol ongeloof. Mijn geloof in de EU werd aan het wankelen gebracht en voor het eerst in mijn leven ontwaakte er iets activistisch in me. Ik stuurde berichtjes naar vrienden en familie, en nam contact op met europarlementariërs via https://fightchatcontrol.eu/^↗. Inmiddels is Chat Control na veel politiek gepingpong in een aangepaste vorm aangenomen door de Europese Raad ³.3European Commission. (2025). Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council amending Regulation (EU) 2021/1232 as regards the extension of its period of application (COM(2025) 797 final). https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=COM(2025)797&lang=en^↗↖ Het scannen van foto- en videomateriaal is nu verplicht in hoog-risicogevallen. Michel Portier uit terecht de zorg dat alle situaties waarin nu sprake is van end-to-end encryption als hoog risico aangemerkt zullen worden ⁴.4Michel Portier. (2025, 15 november). Chat Control: Via achterdeur doorheen gedrukt? Geen complot maar beleid | Michel Portier (Nr. 2122) [Podcastaflevering]. In De Nieuwe Wereld. Stichting De Nieuwe Wereld. https://open.spotify.com/episode/1QVQ1viHAbvBzWp8Sp0wyQ^↗↖ Daar komt nog bij dat het scannen van tekstberichten om grooming te voorkomen nu ook onder de wetgeving valt. Geen enkel bericht is nog veilig.

Chat Control past helaas in een bredere trend van méér surveillance en mínder online anonimiteit. Binnen de EU gaat het om initiatieven zoals de digitale euro^↗ en de Europese digitale identiteit (eID)^↗. Buiten de EU gaat het bijvoorbeeld om de Online Safety Act^↗ in het Verenigd Koninkrijk. Ongepaste websites zoals pornografie hebben een identificatieplicht en vragen voortaan om je identiteitskaart en een filmpje van je gezicht. En ook in Australië geldt inmiddels een identificatieplicht die 16-minners van sociale media moet weren. In Nederland heerst een vergelijkbaar sentiment: “Bijna twee op de drie Nederlanders (63 procent) zijn inmiddels voor een verbod op sociale media onder de 16 jaar. Vorig jaar was dat nog 57 procent” ⁵.5Bogosavac, N. (2026, 23 januari). Steun voor socialemediaverbod voor jongeren groeit, vooral onder gen Z. NOS Nieuws. https://nos.nl/artikel/2599319-steun-voor-socialemediaverbod-voor-jongeren-groeit-vooral-onder-gen-z^↗↖

Nu sta ik zeker niet onsympathiek tegenover de wens om iets te doen aan de schadelijke effecten van sociale media. Ik ben alleen geen voorstander van verplichte leeftijdsverificatie voor iedereen. De veiligheidsrisico’s wegen daarin wat mij betreft niet op tegen de voordelen. In plaats daarvan zou ik voorstellen om op andere manieren sociale media minder parasitair en verslavend te maken. Er zijn namelijk meer dan genoeg manieren om schade door sociale media aan te pakken zonder massasurveillance. Zo heeft Bits of Freedom^↗ recent een prachtige overwinning behaald in de rechtszaal waardoor Meta wordt gedwongen om een chronologische tijdlijn aan gebruikers aan te bieden ⁶.6De Wild, M. (2026, 2 februari). Liveblog hoger beroep Meta 26 januari. Bits of Freedom. https://www.bitsoffreedom.nl/2026/02/02/liveblog-hoger-beroep-meta-26-januari/^↗↖ En zo zijn er nog talloze andere designpatronen – ook dark patterns genoemd – die ons op slinkse wijze proberen te manipuleren ⁷.7Ye, X. (2025). Dark Patterns and Addictive Designs. Weizenbaum Journal of the Digital Society, 5(3). https://doi.org/10.34669/wi.wjds/5.3.2^PDF↖ Een age gate is een soort kanon dat veronderstelt dat enkel kinderen behoed moeten worden voor dit soort manipulatie, terwijl volwassenen net zo min bestand zijn tegen alle slimme koppen die ons beloningssysteem proberen te hacken.

Hoe dan ook, de huidige trend in Europa is zorgelijk, en het sentiment lijkt steeds meer af te stevenen op de leeftijdsbeperking als noodzakelijke maatregel. Ik maak me geen illusies, maar ik ga wel alles in het werk stellen om door de mazen van dit soort maatregelen te glippen. En de beste manier om daar op te anticiperen is door zo onafhankelijk mogelijk te worden van derden.

IV. Aan de slag met digitale soevereiniteit

Ik besloot dus om zo veel mogelijk zelf te gaan regelen. De eerste vraag is dan: voor welke dienst wil ik een alternatief? Om die vraag te beantwoorden maakte ik een lijstje van diensten die ik gebruik, grofweg geordend naar de gevoeligheid van de informatie die erop staat. Zoals velen kwam ik op een lijstje uit waar dingen als bankzaken, foto’s, bestanden, berichtenapps, etc. op staan.

De volgende vraag is meteen veel lastiger: waar moet het alternatief aan voldoen? Ik bedacht zelf de volgende eisen: veilig, privé, en open-source ⁹.9Open-source houdt in dat de broncode openbaar is, en door anderen gecontroleerd, verbeterd en overgenomen mag worden. Zo kan bijvoorbeeld worden gecontroleerd of er geen achterdeurtjes in de code zitten. Vaak is er een bepaalde mate van democratisering in de richting waar een project op gaat, en mocht je je niet in die richting kunnen vinden, dan kun je het project ook forken en er je eigen draai aan geven!↖ Met één sterke voorkeur: draaiend op computers in de EU, en het liefst in mijn eigendom.

Maar het landschap van privacyvriendelijke alternatieven kent vele smaken. De smaak die bij je past verschilt naargelang je behoefte aan avontuur of gemak, en je mate van digitale geletterdheid. De juiste keuze is voor iedereen anders.

Beheerde alternatieven

Dit is de meest toegankelijke optie. Ze vereist geen of weinig technische kennis en de kleinste tijdsinvestering. In de kern gaat het om overstappen van een doorgaans gratis big tech optie naar een doorgaans betaalde en bij voorkeur open source versie van hetzelfde product. Je vertrouwt hier alsnog op derden, maar je betaalt ze met geld in plaats van met aandacht. Zij ontzorgen je door de technische kant voor je te regelen. Het liefst neem je een dienst die de veiligheid van hun product en dus jouw data ook door een onafhankelijke club laat controleren middels een veiligheidsaudit of pentesten^W. En als het een Europees bedrijf betreft, dan word je beschermd door Europese privacywetgeving. Privacy Guides^↗ is een fantastische website met zeer gedetailleerde informatie over privacyrespecterende diensten, die ook veel uitlegt over de criteria die gehanteerd worden. Op Open Alternative^↗ kun je je huidige big tech dienst invullen om er een open-source alternatief voor te vinden. Kijk daarbij naar eigenschappen die je belangrijk vindt. Vraag desnoods een AI research tool om een rapport te schrijven over de verschillen ¹⁰.10Dit geldt natuurlijk voor alles hier: kom je er niet uit, vraag een Large Language Model (LLM) om je te helpen. Met een beetje gezond verstand zul je merken dat je een heel eind komt.↖

Nadat je een goed alternatief hebt gevonden, moet je die natuurlijk eerst uitproberen. Zelfs met de beste uitleg weet je nog niet of software bij je past totdat je het zelf geprobeerd hebt. Welke functionaliteit van de oude app vind je belangrijk? Heb je een alternatief naar tevredenheid getest? Exporteer dan je data bij de oude dienst en importeer deze bij de nieuwe dienst. Bij veel diensten zit deze optie diep verborgen in de instellingen, en zo niet, dan zijn er vaak andere mensen die er met omwegen toch een oplossing voor hebben gevonden.

Voor volledige vrijheid zul je echter los moeten komen van derden die “de achterkant” van de software voor je beheren. Die achterkant heet een server: een computer die altijd aanstaat en waar een client zoals een telefoon of laptop verbinding mee kan maken. Met een eigen server heb je volledige controle en vrijheid over de software die je gebruikt. Tegelijkertijd ben je volledig verantwoordelijk als er iets fout gaat en draag je zorg voor je eigen beveiliging. Er is dus niemand die je ontzorgt, maar er is ook niemand die iets voor je beslist.

Voor diensten waar mijn persoonlijke, unieke data op staat, besloot ik mijn eigen server te gebruiken. Daarmee bedoel ik zaken als: bestanden, foto’s, notities, maar ook mijn agenda, contacten en herinneringen. De enige uitzondering op de regel werd email. Email is een technologie die al een halve eeuw bestaat, en vereist veel oplapwerk voordat ze aan alle veiligheidseisen voldoet. Een eigen emailserver gaat me de pet te boven. Ik koos ervoor om media zoals muziek en series te blijven streamen, hoewel ik een beetje piraterij ook niet schuw als het nodig is. Omdat het bij muziek en series niet om persoonlijke data gaat, weegt het werk en de kosten die komen kijken bij het bewaren en streamen ervan voor mij niet op tegen de voordelen.

Een andere overweging die bij het onderhouden van je eigen server komt kijken gaat over de hardware. Je kunt een PC aanschaffen, zoals een goedkope mini-PC^↗ of een Raspberry Pi die bij je thuis staat om als server te dienen. Maar er zijn ook genoeg partijen die serverruimte ‘in de cloud’ verhuren. Het voordeel van een home server is dat je niet afhankelijk bent van derden, en dat je bepaalde diensten kunt draaien die niet kunnen op een gehuurde server. Ik moet in het bijzonder aan twee categorieën denken. De eerste categorie is die van de DNS servers die bij je thuis alle advertenties, dus ook die op slimme apparaten zoals TV’s, kunnen blokkeren, met name Pi-Hole^↗ of AdGuard Home^↗. De andere categorie is die van de smart home software, met name Home Assistant^↗. Het nadeel van een home server en het voordeel van een gehuurde server, is dat je data niet verloren gaan als je huis afbrandt. Bovendien ben je niet verantwoordelijk voor het onderhouden van je hardware, en is de drempel om te beginnen met self-hosting veel lager. In plaats van een PC van honderden euro’s, neem je een abonnement van een paar euro per maand waar je ook zo weer vanaf bent. Ik koos voor een gehuurde server bij Hetzner^↗, een grote Duitse aanbieder van clouddiensten met een competitieve prijs.

V. Open alternatieven

Het eerste probleem dat ik aan wil pakken is email. Omdat ik mijn eigen domeinnaam gebruik als emailadres, ben ik niet afhankelijk van het domein dat mijn mailprovider gebruikt. Dat maakt het gemakkelijk om te wisselen van mailprovider. Ik koos uiteindelijk voor het Mail Plus abonnement van Proton Mail^↗. Daarvoor probeerde ik Tuta Mail^↗ (Duits bedrijf, slechte mobiele app), StartMail^↗ (niks mis mee, maar beviel me niet helemaal), FastMail^↗ (fantastische software, maar als Australisch bedrijf slecht in privacy) and Soverin^↗ (Nederlands, vast goed, maar er werkte bij mij iets niet). Naast een mailprovider leerde ik dat je met emailaliassen je echte email beter kunt verbergen. Het werkt zo: je maakt een dummy email aan zoals ” margin-going-uncle@duck.com^@”, dat alle mail doorstuurt naar je echte mailadres. Dat heeft naast privacy nog een tweede voordeel: als je spam krijgt blokkeer je gewoon het dummy mailadres. Het creëren van mailaliassen is geïntegreerd in veel wachtwoordmanagers. Net zoals je wachtwoorden willekeurig kunt genereren, kun je dus ook mailaliassen willekeurig genereren. Ik gebruik de gratis DuckDuckGo alias service^↗. Voor Proton gebruikers met het duurdere abonnement is Simple Login^↗ geïntegreerd in Proton Pass.

Naast email is een belangrijk thema: wachtwoorden. In plaats van het verspreid opslaan van wachtwoorden in browsers op verschillende plekken, is het aan te raden om één centrale wachtwoordmanager te gebruiken die je vervolgens aan al die browsers toevoegt. De beste optie hierbij is vanzelfsprekend Bitwarden^↗.

Vervolgens: advertenties en tracking. Ik gebruik al jaren ad blockers, en ik kan me een internet met advertenties bijna niet meer voorstellen. Voor een vrij complete aanpak zul je je op verschillende manieren moeten wapenen: door je keuze in webbrowser, extensies in diezelfde webbrowser, de zoekmachine die je gebruikt, en door het gebruik van een DNS filter, waarmee op netwerkniveau je internetgebruik ontdaan wordt van advertenties en verkeerde websites. Er is gelukkig een groot aanbod aan privacyvriendelijke webbrowsers. Ik koos uiteindelijk voor Brave^↗ met Brave Search^↗ als zoekmachine. Daarvoor gebruikte ik een tijd LibreWolf^↗, en er bestaan nog meer goede opties, zoals Mullvad Browser^↗. Het voordeel van Brave is dat het uiteindelijk op Chrome gebaseerd is, en dus erg goed werkt, maar dan zonder dat je bespioneerd wordt. Ook de iOS app van Brave is erg compleet. Als browserextensies zijn uBlock Origin (Lite)^↗ en I still don’t care about cookies^↗ onmisbaar om advertenties en cookie popups te verwijderen. Een DNS filter vereist ten slotte iets meer uitleg. DNS is een essentieel onderdeel van het internet. Het is een soort adresboek dat vertaalt tussen IP-adressen en websites. Iedereen moet dus gebruik maken van een DNS-dienst. Als je kies voor een DNS-dienst zoals NextDNS^↗ wordt bovendien allerlei narigheid uit je internetverkeer gefilterd. Het is gratis en gemakkelijk te installeren op al je apparaten. Het is ook mogelijk om dit helemaal zelf te regelen, door bijvoorbeeld Pi-Hole^↗ of AdGuard Home^↗ op een server te installeren. Ik heb daar vanwege het gemak (nog) niet voor gekozen.

Enkele eervolle vermeldingen waar ik uiteindelijk niet voor de privacyvriendelijke optie heb gekozen zijn: muziek (een eigen muziekbibliotheek vereist veel werk en opslag terwijl het geen gevoelige informatie is), AI/taalmodellen (de API-kosten bleken hoger uit te vallen dan betaalde abonnementen), en berichtendiensten. Voor die laatste blijf ik gebonden aan de diensten die mijn omgeving gebruikt: Whatsapp en een minderheid Signal. Om de pijn van meerdere berichtendiensten te verzachten kan ik Beeper^↗ ten zeerste aanbevelen.

Voor kaartenapps adviseer ik Magic Earth^↗, een Nederlands Google Maps alternatief dat je privacy respecteert. Het werkt goed, heeft een fietsmodus, en gebruikt actuele verkeersdata.

Enkele andere alternatieven die ik kan adviseren:

• Audiotranscriptie: Spokenly^↗ (iOS/MacOS)

VI. Self-hosting

Mijn server is een computer die bij ik bij Hetzner huur met 8 GB werkgeheugen (RAM) en 1TB opslag. Het geheel kost me zo’n ongeveer 10 euro per maand. Dat is vergelijkbaar met de kosten bij cloud providers zoals Apple of Google. Op die server heb ik een collectie aan diensten verzameld die stuk voor stuk een app of dienst vervangen zodat ik niemands server hoef te gebruiken behalve die van mezelf. Zo maak ik nog steeds gebruik van de Apple kalender, contacten en herinneringen app, maar wordt de data (bijv. de afspraken) opgeslagen en gesynchroniseerd met Davis, een app op mijn server. Mocht ik ooit wisselen van telefoon, dan log ik gewoon in met mijn Davis account, en daar zijn mijn gegevens weer! Dit trucje herhaal je simpelweg voor alle andere diensten die je gebruikt; foto’s, bestanden, wachtwoorden etc. Uiteindelijk heb ik nu een lijst met apps op de server staan waarmee mijn digitale soevereiniteit geborgd is.

Samengevat

Wellicht schrijf ik deze post nog ooit netjes uit. Tot die tijd is hier het overzicht:

Categorie	Van	Naar
Domeinnaamregistratie	Cloudflare (big tech uit de VS)	Infomaniak (Zwitsers privacyvriendelijk bedrijf)
DNS (Domain name service)	Cloudflare	deSEC (Duitse non-profit, gratis)
CDN (Content delivery network)	Cloudflare	geen (niet nodig voor een individuele website)
Cloudopslag	iCloud 200GB	Hetzner virtual private server (VPS) + Storage Box
Bestanden	iCloud	SeaFile (VPS)
Kalender	Apple Calendar	Davis (VPS)
Contacten	Apple Contacts	Davis (VPS)
Herinneringen	Apple Reminders	Davis (VPS)
Mail	iCloud Mail	Proton Mail
Mailaliassen	-	DuckDuckGo aliases (free)
Synchronisatie van notities	Obsidian Sync	SyncThing (VPS)
Browser	Safari	Brave (privacyvriendelijk)
Zoekmachine	Google	Brave Search / DuckDuckGo
eBooks	Apple Books	Zotero (gratis en open-source, ondersteunt eBooks)
Muziek	Spotify	-
Wetenschappelijke papers	Zotero Sync	Seafile WebDAV
MacOS search	Raycast	Spotlight
Navigatie	Google Maps	Magic Earth
Wachtwoorden	Bitwarden	Vaultwarden (VPS, self-hosted versie van Bitwarden)
Foto’s	Apple Photos	Immich (VPS)
Audiotranscriptie	-	Handy (FOSS, MacOS) of Spokenly (iOS / MacOS)
VPN	-	SurfShark (Nederlands) of Mullvad VPN
Berichten	-	Beeper (voorkeur voor Signal)
Data verwijderen	-	CrabClear (het is de vraag of dit echt je geld waard is)
DNS	-	NextDNS (iedereen aan te bevelen, filtert je internetverkeer)
Betalingen (in volgorde van voorkeur)	-	cash, Revolut throwaway, Apple Pay, iDeal, credit card, debit card, Paypal
Nieuwsbrieven	email	self-hosted RSS (VPS, geen tracking)
Bestanden versturen	WeTransfer	Send↗
Cryptomunten	BitVavo	Trezor Model One